محمد بن جرير الطبري ( مترجم : پاينده )
1576
تاريخ الطبرى ( فارسي )
به هلاكت افتادند و محل سقوطشان را ديده اى به هلاكت افتى » على بن محمد گويد : شداد بن اوس بن ثابت انصارى و محمية بن جزء و يرفأ با خبر مرگ ابو بكر به شام آمدند اما خبر را نهان داشتند تا مسلمانان كه در ياقوصه با دشمن جنگ داشتند ظفر يافتند ، و اين به ماه رجب بود ، آنگاه به ابو عبيده خبر دادند كه ابو بكر در گذشته و سالارى جنگ شام را به دو داده و اميران ديگر را به دو پيوسته و خالد بن وليد را معزول كرده است . ابن اسحاق گويد : وقتى مسلمانان از اجنادين فراغت يافتند سوى فحل رفتند كه از سرزمين اردن بود و گروههاى پراكنده سپاه روم آنجا فراهم آمده بودند و مسلمانان با سالاران خويش بودند و خالد بر مقدمهء سپاه بود و چون روميان در بيسان فرود آمدند نهرها را گشودند كه زمين شوره زار بود و گل شد . « آنگاه روميان ما بين فحل و بيسان كه ميان فلسطين و اردن بود مقر گرفتند و چون مسلمانان به بيسان رسيدند و از كار روميان بىخبر بودند اسبانشان در گل فرو رفت و به زحمت افتادند ، آنگاه خداوند نجاتشان داد و بيسان را ذات الردغه - يعنى گلزار - ناميدند ، از پس رنج كه مسلمانان آنجا ديده بودند . « پس از آن مسلمانان در فحل با روميان رو به رو شدند و جنگ انداختند و روميان هزيمت شدند و مسلمانان وارد فحل شدند و سپاهيان پراكنده روم سوى دمشق رفتند . « جنگ فحل در ذى قعدهء سال سيزدهم هجرت هفت ماه پس از آغاز خلافت عمر رخ داد ، در اين سال عبد الرحمان بن عوف سالار حج بود . « پس از جنگ فحل مسلمانان سوى دمشق رفتند ، خالد بر مقدمهء سپاه بود . روميان در دمشق به دور يك مرد رومى به نام باهان فراهم آمدند . و چنان بود كه عمر ، خالد بن وليد را از سالارى سپاه معزول كرده بود و ابو عبيدة بن جراح را سالارى همه سپاه داده بود . مسلمانان و روميان در اطراف دمشق تلاقى كردند و جنگى سخت